Komunikat – 25.03.2020

 W związku z wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego:

 zachęcamy do skorzystania z dyspensy od obowiązku niedzielnego
uczestnictwa we Mszy Świętej następującym wiernym:
– osobom w podeszłym wieku,
– osobom z objawami infekcji (np. kaszel, katar, podwyższona temperatura,
itp.),
– dzieciom i młodzieży szkolnej oraz dorosłym, którzy sprawują nad nimi
bezpośrednią opiekę,
– osobom, które czują obawę przed zarażeniem,
– pracownikom służby zdrowia.

Godziny odprawianych Mszy św. nie ulegają zmianie –

na Mszach św. nie może być obecnych więcej niż 5 osób.

W ciągu tygodnia zostają odwołane wszystkie dodatkowe
nabożeństwa: Gorzkie Żale, Drogi krzyżowe, nabożeństwa po wieczornej Mszy św.

DEKRET   - W
okresie Covid-19 (II)

Biorąc pod uwagę szybką ewolucję pandemii Covid-19 i
uwzględniając uwagi otrzymane od Konferencji Episkopatów, niniejsza Kongregacja
przedstawia aktualizację ogólnych wskazań i sugestii już przekazanych biskupom
w poprzednim dekrecie z 19 marca 2020 roku.

Ponieważ data Wielkanocy nie może być przeniesiona, w
krajach dotkniętych chorobą, gdzie istnieją ograniczenia w gromadzeniu się i
przemieszczaniu ludzi, biskupi i kapłani powinni obchodzić obrzędy Wielkiego
Tygodnia bez udziału ludu i w odpowiednim miejscu, unikając koncelebry i
pomijając przekazanie sobie znaku pokoju.

Wierni powinni zostać poinformowani o godzinie rozpoczęcia
uroczystości, aby mogli przyłączyć się do modlitwy w swoich domach. Pomocne
mogą być transmisje nadające na żywo, nie nagrane. W każdym razie ważne jest,
aby poświęcić odpowiednią ilość czasu na modlitwę, doceniając przede wszystkim
Liturgię Godzin.

Konferencje Episkopatu i poszczególne diecezje powinny
zatroszczyć się, aby nie zabrakło pomocy w modlitwie rodzinnej i osobistej.

1 – Niedziela Palmowa. Upamiętnienie wjazdu Pana do
Jerozolimy powinno być obchodzone wewnątrz budynku sakralnego. W kościołach
katedralnych należy zastosować drugą formę przewidzianą przez Mszał Rzymski,
zaś w kościołach parafialnych, oraz w innych miejscach trzecią.

2 – Msza Krzyżma. Oceniając konkretny przypadek w różnych
krajach, Konferencje Episkopatu będą mogły dać wskazówki dotyczące ewentualnego
przeniesienia na inny termin.

3 – Wielki Czwartek. Obmycie stóp, które jest już
opcjonalne, należy pominąć. Na zakończenie Mszy św. Wieczerzy Pańskiej należy
również pominąć procesję, natomiast Najświętszy Sakrament należy przechować w
tabernakulum. W tym dniu kapłanom wyjątkowo zezwala się na możliwość
odprawiania Mszy św. w odpowiednim miejscu, bez udziału ludu.

4 – Wielki Piątek. W modlitwie powszechnej biskupi zadbają o
przygotowanie specjalnej intencji za tych, którzy znajdują się w sytuacji
zagrożenia, chorych, zmarłych (por. Missale Romanum). Akt adoracji Krzyża przez
pocałunek należy ograniczać wyłącznie do celebransa.

5 – Wigilia Paschalna. Należy ją sprawować wyłącznie w
katedrach i kościołach parafialnych. W liturgii chrzcielnej ma być zachowane
jedynie odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych (por. Missale Romanum).

W przypadku seminariów, kolegiów kapłańskich, klasztorów i
wspólnot zakonnych należy stosować się do wskazówek zawartych w niniejszym
dekrecie.

Wyrazy pobożności ludowej i procesje, które ubogacają dni
Wielkiego Tygodnia i Triduum Paschalnego, mogą, w zależności od oceny biskupa diecezjalnego,
zostać przeniesione na inne dogodne dni, na przykład 14 i 15 września.

De mandato Summi Pontificis pro hoc tantum anno 2020.

Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, 25
marca 2020, Uroczystość Zwiastowania Pańskiego.
Robert Kard. Sarah   Prefekt    Arthur Roch   Arcybiskup Sekretarz

WSKAZANIA
PREZYDIUM KONFERENCJI EPISKOPATU POLSKI

DLA BISKUPÓW ODNOŚNIE DO SPRAWOWANIA
CZYNNOŚCI LITURGICZNYCH

W NAJBLIŻSZYCH TYGODNIACH

Wstęp

Kościół Powszechny znalazł się w nadzwyczajnej sytuacji.
Pierwszy raz od wielu wieków Ojciec Święty będzie sprawował Liturgię Wielkiego
Tygodnia bez szerszego udziału wiernych, z wyjątkiem asysty liturgicznej. Z
głęboką wiarą w Bożą obecność oraz w poczuciu wielkiej odpowiedzialności za
zdrowie i życie wiernych Kościoła w Polsce, Prezydium Konferencji Episkopatu
Polski proponuje Biskupom Diecezjalnym wskazania odnośnie do sprawowania
czynności liturgicznych w najbliższych tygodniach. W trosce o jedność Kościoła
w Polsce prosimy Biskupów Diecezjalnych o wydawanie szczegółowych rozporządzeń
w oparciu o: Dekret Kongregacji Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z dn. 19
marca br., Dekret i Notę Penitencjarii Apostolskiej z 19 marca br. jak również
w oparciu o poniższe wskazania.

W związku ze stanem epidemii przypominamy o konieczności
ograniczenia liczby wiernych uczestniczących w zgromadzeniach religijnych
według aktualnych wskazań organów państwowych i służb sanitarnych.

Dyspensa

Przypominamy Biskupom Diecezjalnym o konieczności udzielenia
kolejnej dyspensy od obowiązku uczestnictwa w niedzielnej Mszy Świętej w
związku ograniczeniami liczby wiernych mogących uczestniczyć w zgromadzeniach
religijnych.

Dla osób korzystających z dyspensy zalecamy, w miarę
możliwości, zorganizowanie transmisji z diecezjalnych lub parafialnych
celebracji liturgicznych. Podobnie prosimy o stworzenie możliwości uczestnictwa
w rekolekcjach wielkopostnych za pośrednictwem diecezjalnych środków
społecznego przekazu. W przypadku trudności organizacyjnych zachęcamy do
informowania wiernych o propozycjach ogólnopolskich, których spis znajduje się
na stronie Konferencji Episkopatu Polski www.episkopat.pl. Jednocześnie
informujemy, że liturgia Triduum Sacrum z Jasnej Góry będzie transmitowana w
telewizji publicznej.

Modlitwa prywatna i rodzinna

Z powodu ograniczenia liczby wiernych podczas liturgii
przypominamy zarządzenie Rady Stałej KEP z dn. 12 marca br., aby kościoły
pozostawały otwarte w ciągu dnia, a kapłani by troszczyli się o dodatkowe
okazje do adoracji Najświętszego Sakramentu. Prosimy Księży Biskupów o
przypominanie wiernym o potrzebie modlitwy prywatnej i rodzinnej w duchu słów
Jezusa Chrystusa: „gdzie są dwaj albo trzej zebrani w imię moje, tam jestem pośród
nich” (Mt 18,20). Ta nadzwyczajna sytuacja sprzyja temu, aby nasze rodziny
stawały się coraz bardziej domowymi Kościołami.

Sakrament pokuty i pojednania

1. Drugie przykazanie kościelne nakazuje wiernym
„Przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty”, zgodnie z prawem
Kościoła (KPK kan. 989: „Każdy wierny, po osiągnięciu wieku rozeznania,
obowiązany jest przynajmniej raz w roku wyznać wiernie wszystkie swoje grzechy
ciężkie”). W polskiej tradycji istnieje zwyczaj, że dokonuje się to najczęściej
w okresie Wielkiego Postu przy okazji rekolekcji. Każdy wierny może jednak sam
zdecydować, kiedy wypełni obowiązek wynikający z tego przykazania. Zachęcamy
jednak Biskupów Diecezjalnych, aby – jeśli nie ma przeciwwskazań ze strony
służb sanitarnych – zachęcali księży, by już teraz stwarzali wiernym możliwość
do spowiedzi indywidualnej.

2. Chociaż właściwym miejscem sprawowania spowiedzi jest
konfesjonał (KPK kan. 964-§ 1-2), to z uzasadnionej przyczyny spowiedź może się
odbyć poza konfesjonałem (KPK kan. 964 § 3). W obecnych warunkach można
sprawować ten sakrament np. w kościele, w kaplicy, w zakrystii, w sali
katechetycznej, w biurze parafialnym lub w innym godnym miejscu, pozwalającym
na zachowanie prywatności i zasad bezpieczeństwa.

3. Przypomina się o unikaniu wszelkich nadużyć związanych z
sakramentem pojednania, jak np.:

a) nie wolno w sposób nieuprawniony korzystać z
rozgrzeszenia ogólnego. Zgodnie z normami zawartymi w „Obrzędach Pokuty
dostosowanych do zwyczajów diecezji polskich”, wyd. 2, Katowice 2010, nr 39:
„Do biskupa diecezjalnego należy: a) Kierowanie dyscypliną pokuty w swojej
diecezji oraz stosowanie odpowiednich adaptacji samych obrzędów zgodnie z
normami ustalonymi przez Konferencję Biskupów. b) Ustalenie, po porozumieniu
się̨ z innymi członkami Konferencji Biskupów, kiedy wolno udzielić ogólnego
rozgrzeszenia sakramentalnego, z zachowaniem warunków ustalonych przez Stolicę
Świętą”. Takie porozumienie zostało podjęte przez biskupów i potwierdzone przez
Stolicę Apostolską dn. 10.03.1978 (Prot. CD 544/77) i zamieszczone w „Obrzędach
pokuty dostosowanych do zwyczajów diecezji polskich”. W świetle powyższych
ustaleń: „Kapłan może udzielić ogólnego rozgrzeszenia po ogólnej spowiedzi
tylko wtedy, gdy indywidualna spowiedź jest niemożliwa, mianowicie: 1) w
niebezpieczeństwie śmierci; 2) penitentom innej narodowości przebywającym w
Polsce, z którymi nie może się̨ porozumieć z powodu braku znajomości języka.
Przypomina się, że spowiedź ogólna nie zwalnia od obowiązku indywidualnego
wyznania grzechów ciężkich” (Obrzędy Pokuty dostosowane do zwyczajów diecezji
polskich, Wprowadzenie, nr 38*). To znaczy, że grzechy ciężkie, odpuszczone w
ramach spowiedzi z rozgrzeszeniem ogólnym, należy wyznać na najbliższej
spowiedzi indywidualnej, pod sankcją zaciągnięcia nowego grzechu ciężkiego;

b) nie jest możliwa spowiedź przez środki komunikacji
elektronicznej (np. telefon, komunikator internetowy itp.). Stolica Apostolska
nigdy nie zezwoliła na spowiedź przez telefon, a wszystkie dotychczasowe
wypowiedzi wyraźnie zakazują spowiedzi „na odległość” (por. Denzinger, nr 1994)
i wskazują, że w przestrzeni wirtualnej „nie ma sakramentów” (Papieska Rada ds.
Środków Społecznego Przekazu, „Kościół a Internet” z dn. 22.02.2002 w pkt. II);

c) zakazana jest publiczna spowiedź z indywidualnych
grzechów (potępiona przez papieża Leona Wielkiego, Ep. 168,2 – Breviarium
Fidei, nr 434).

4. Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 960) wyraźnie wskazuje,
że w razie niemożliwości fizycznej obecności penitenta stosuje się inne drogi
pojednania, a nie spowiedź. Kodeks Prawa Kanonicznego w kan. 916 wskazuje, że
zawsze ilekroć istnieje poważna racja i nie ma sposobności wyspowiadania się,
wtedy dla usposobienia duszy do stanu łaski wierny „jest obowiązany wzbudzić
akt żalu doskonałego, który zawiera w sobie zamiar wyspowiadania się jak
najszybciej”. Katechizm Kościoła Katolickiego w nr 1452 objaśnia, że „żal,
który wypływa z miłości do Boga miłowanego nade wszystko, jest nazywany żalem
doskonałym lub żalem z miłości (contritio). Taki żal odpuszcza grzechy
powszednie. Przynosi on także przebaczenie grzechów śmiertelnych, jeśli zawiera
mocne postanowienie przystąpienia do spowiedzi sakramentalnej, gdy tylko będzie
to możliwe”. Zawsze należy pamiętać, że uzyskane w ten sposób odpuszczenie
grzechów jest związane z obowiązkiem ich wyznania podczas najbliższej możliwej
okazji do spowiedzi, pod karą wpadnięcia na nowo w grzech śmiertelny.

5. Ponieważ w czasie świątecznym zazwyczaj kapłani są mocno
zaangażowani w wiele dzieł (przygotowanie liturgii, nabożeństwa wielkopostne,
głoszone rekolekcje), to w obecnym okresie istnieje możliwość, aby poprzez
odwołanie uroczystych celebracji mogli mieć więcej czasu na spowiadanie
wiernych w utrudnionych warunkach.

Komunia święta

1. W wykładni trzeciego przykazania kościelnego
(„Przynajmniej raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię Świętą”)
Konferencja Episkopatu Polski ustaliła, że okres, w którym obowiązuje to
przykazanie, obejmuje czas od Środy Popielcowej (26.03.2020) do Niedzieli
Trójcy Świętej (7.06.2020) (205. Zebranie Plenarne KEP z dnia 2.03.1985 roku).

2. Przypomina się, że „każdy wierny zawsze ma prawo według
swego uznania przyjąć Komunię Świętą do ust” (Kongregacja ds. Kultu Bożego i
Dyscypliny Sakramentów, „Redemptionis Sacramentum”, Instrukcja o tym, co należy
zachowywać, a czego unikać w związku z Najświętszą Eucharystią, 25.03.2004, nr
92). W związku z tym nikomu nie można nakazywać przyjęcia Komunii Świętej na
rękę, można tylko do tego zachęcać (zgodnie z zarządzeniem Rady Stałej KEP z
dn. 12.03.2020). Należy tak organizować udzielanie Komunii Świętej, aby nie
naruszyć wrażliwości osób mających trudność w przyjęciu Komunii Świętej na
rękę. Jeśli część wiernych przyjmuje Komunię Świętą na rękę, a część do ust,
jest wskazane, aby obu grupom Komunii udzielali różni szafarze lub też by osoby
przyjmujące Komunię do ust przyjmowały ją po osobach przyjmujących Komunię na
rękę. Wiernych przyjmujących Komunię Świętą na rękę zachęca się, by uprzednio,
w miarę możliwości, zdezynfekowali sobie dłonie.

3. Istnieje możliwość, aby wierni, którzy łączą się duchowo
ze wspólnotą Kościoła poprzez transmisję Mszy świętej za pośrednictwem
telewizji, radia lub Internetu, mogli w wyznaczonych godzinach przyjąć Komunię
Świętą w kościele, podchodząc pojedynczo w taki sposób, aby zachować normy
bezpieczeństwa.

Sugestie organizacyjne i przypomnienia dotyczące Triduum
Sacrum

Uczestnictwo w celebracjach Triduum Paschalnego (Wielki
Czwartek, Wielki Piątek i Wigilia Paschalna) nie jest nakazane, a zatem
nieobecność na tych celebracjach nie wiąże się z zaciągnięciem grzechu.
Obowiązkowy jest udział w Mszy Świętej w Niedzielę Zmartwychwstania (obowiązek
ten spełnia się też przez uczestnictwo w liturgii Wigilii Paschalnej).

Wielki Czwartek

a) w celu uniknięcia rozprzestrzeniania się wirusa na
terenie diecezji, zaleca się zawężenie uczestników Mszy Świętej Krzyżma do
najbliższych współpracowników biskupa;

b) co do księży, którzy nie mogą wziąć udziału we Mszy
Świętej Krzyżma, biskupi diecezjalni mogą rozważyć odnowienie przyrzeczeń kapłańskich
w innym terminie, np. z okazji święceń prezbiteratu, po ustaniu restrykcji
związanych z zagrożeniem;

c) z racji duszpasterskich „miejscowy Ordynariusz może
zezwolić na odprawienie drugiej Mszy św. w kościołach i kaplicach, w godzinach
wieczornych, a w razie przewidzianej konieczności – nawet w godzinach rannych”
(Pasch. Soll., 47);

d) zaleca się opuszczenie obrzędu umywania nóg (Mandatum).

Wielki Piątek

a) Mszał Rzymski w rubryce 12 na Wielki Piątek daje
ordynariuszowi miejsca możliwość zezwolenia lub nakazania na dołączenie
specjalnej intencji „w poważnej i publicznej potrzebie”. Tekst takiej intencji
powinien zachować strukturę wezwań wielkopiątkowej modlitwy powszechnej;

b) nocna Adoracja Najświętszego Sakramentu w Wieki Piątek
może być okazją dla wiernych do przeżywania w odpowiednio małej grupie
tajemnicy paschalnej.

Wielka Sobota

a) zachęca się do korzystania z możliwości adoracji
Najświętszego Sakramentu w Grobie Pańskim;

b) nie zaleca się organizowania
tradycyjnego święcenia pokarmów. Zamiast tego proponuje się obrzęd
błogosławieństwa posiłku w domu przed śniadaniem wielkanocnym, zgodnie z Księgą
„Obrzędy błogosławieństw dostosowane do zwyczajów diecezji polskich”, t. 2,
Katowice 2001, nry 1347-1350 (tekst tego obrzędu znajduje się w załączniku).
Można go też umieścić na stronach diecezjanach i parafialnych.

Niedziela Zmartwychwstania

a) w Wigilię Paschalną i w Niedzielę Zmartwychwstania
Pańskiego nie zaleca się używania pokropień;

b) chrzty katechumenów mogą być sprawowane z zachowaniem środków
ostrożności co do kontaktu bezpośredniego. Natomiast, zgodnie z tradycją
Kościoła mogą one mieć miejsce także w uroczystość Zesłania Ducha Świętego;

c) w Niedzielę Zmartwychwstania biskupi mający uprawnienia
od Stolicy Apostolskiej mogą udzielić zezwolenia duszpasterzom na kwadrynacje
dla dobra wiernych.

Koncelebra

Wypada, aby w tym czasie przygotowywanie kielicha,
spożywanie z niego i puryfikacja była pozostawiona głównemu celebransowi,
niezależnie od obecności innych posługujących. Koncelebransi spożywają Ciało i
Krew Pańską przez zanurzenie, po czym główny celebrans spożywa Krew Pańską.

Zakończenie

11 czerwca 1999 r. w Warszawie Jan Paweł II skierował do
biskupów polskich znamienne słowa. Również aktualna sytuacja w Polsce „wymaga
ogromnej mobilizacji i gotowości duchowej całej wspólnoty Kościoła, a zwłaszcza
jego pasterzy. Zwracam się do was jeszcze raz z gorącym apelem: bądźcie na wzór
samego Chrystusa «jako ci, co usługują», bądźcie «dobrymi pasterzami, znającymi
swe owce i przez nie znanymi; prawdziwymi ojcami, wyróżniającymi się duchem
miłości i troski względem wszystkich» (Christus Dominus, 16). Niech za sprawą
waszej ofiarnej i pełnej poświęcenia posługi Kościół w Polsce troszczy się o
«braci najmniejszych» (por. Mt 10, 42), o ubogich, chorych, pokrzywdzonych,
cierpiących i pozbawionych nadziei. Niech służy wszystkim ogromem zbawczych
darów, jakie od Chrystusa otrzymał dla dobra każdego człowieka”.

Dziękujemy wszystkim Księżom Biskupom za podejmowanie
niełatwych, ale koniecznych decyzji, w duchu jedności i tradycji Kościoła,
których celem jest dobro duchowe wiernych oraz troska o ich zdrowie i życie.

Przez orędownictwo Maryi, Jasnogórskiej Królowej Polski,
powierzamy Panu Bogu posługę Księży Biskupów w tym trudnym czasie, upraszając
potrzebne łaski.

Abp Stanisław Gądecki

Arcybiskup Metropolita Poznański

Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski

Wiceprzewodniczący Rady Konferencji Episkopatów Europy
(CCEE)

Abp Marek Jędraszewski

Arcybiskup Metropolita Krakowski

Zastępca Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski

Bp Artur Miziński

Sekretarz Generalny Konferencji Episkopatu Polski

Warszawa, 21.03.2020 r.